Ελευθερία στην πράξη

Από κάποια σχόλια στο προηγούμενο ποστ αντιλαμβάνομαι ότι σε κάποιους υπάρχει μέγα μπέρδεμα σχετικά το θέμα της απελευθέρωσης από το καπιταλιστικό σύστημα.

Άλλο ζήτημα είναι η ελευθερία που θεωρητικά μπορεί να νιώθει ο καθένας μέσα του και άλλο το ζήτημα της ελευθερίας ως αποδέσμευση, όσο το δυνατόν, από το σύστημα που θέλει να έχει σκλάβους με τη μορφή εργαζόμενων ή ανέργων.

Μπορεί ο ένας να ένιωσε ελεύθερος μέσα στη φυλακή, μπορεί ο άλλος να έχει τα βουνά και τα λαγκάδια μέσα του ενώ ζει σ’ ένα στενό κλουβί και δουλεύει όλη μέρα για να ζήσει, μπορεί ο τρίτος να νιώθει ελεύθερος ακόμα και την ώρα που χτυπάει το ξυπνητήρι για να πάει σε μια δουλειά που την κάνει αναγκαστικά διότι δεν τον γεμίζει καθόλου, αλλά αυτό είναι εντελώς άλλο θέμα. Θεωρητικής κατεύθυνσης, φιλοσοφικό.

Το ζήτημα όμως που τίθεται είναι χειροπιαστό και συγκεκριμένο. Ο σύγχρονος άνθρωπος, ακόμα και ελεύθερος να νιώθει μέσα του, είναι σκλάβος ενός συστήματος το οποίο δημιούργησε και εντός τους οποίου ζει. Και είναι σκλάβος διότι έχει αφήσει τα πρωτογενή και βασικά της ύπαρξής του να τα διαχειρίζονται άλλοι. Είναι σκλάβος διότι εξαρτάται μονάχα από τα χρήματα που του δίνουν άλλοι, επειδή τους προσφέρει τη ζωή του. Είναι σκλάβος διότι αν του κόψουν το χρήμα, πάει χαμένος. Δεν έχει ούτε τη γνώση ούτε τα προσόντα, ούτε τα εφόδια να ζήσει δίχως αυτό. Όσο ελεύθερος είναι ένας σύγχρονος και “πανέξυπνος” ηλεκτρονικός υπολογιστής ή ένα ρομπότ, που όταν γίνει διακοπή ρεύματος ή όταν βγει η πρίζα αργοσβήνουν, τόσο ελεύθερος είναι στην ουσία και ο σύγχρονος άνθρωπος. Εξαρτημένος από ένα καλώδιο εντός του οποίου κυκλοφορεί χρήμα και όχι ηλεκτρόνια.


Όσο ελεύθερος λοιπόν, φιλοσοφικά, κι αν νιώθει εντός του, θα σταματήσει να νιώθει λίγες ώρες αφότου τον αποσυνδέσουν από το χρήμα και αρχίσει η πτώση του. Θα καταλάβει τότε ότι ελευθερία σε σαθρές βάσεις ή, ακόμα χειρότερα, δίχως βάσεις, δεν υφίσταται.

Το ζήτημα λοιπόν είναι πρακτικό και όχι φιλοσοφικό. Ή προσπαθείς να απεγκλωβιστείς όσο μπορείς από τους όρους του καπιταλισμού, ζώντας μια διαφορετική ζωή, με άλλα πρότυπα, σε άλλο περιβάλλον, δίχως εργασιακή καταπίεση, δίχως εξάρτηση από μισθό, δίχως καταναλωτικές επιθυμίες που τις έχεις υπερεκτιμήσει και αναγάγει σε ανάγκες, ή παραμένεις γρανάζι της κυκλοφορίας του χρήματος και το βλέπεις μέρα με τη μέρα να περνάει από τα χέρια σου και να φεύγει προς τα πάνω. Ή προσπαθείς να παράξεις όσα πιο πολλά χρειάζεσαι για να ζεις δίχως να πληρώνεις τα πάντα ή αφήνεσαι στην διάθεση άλλων για να σε ζουν. Ή προσπαθείς να ζεις τις μέρες σου και τις στιγμές σου ως ζωντανή ύπαρξη όπως όλα τα πλάσματα γύρω μας που ξέρουν μονάχα την αληθινή Οικονομία, αυτή της Φύσης, ή αποδέχεσαι μοιραία αυτά που σου έμαθαν και χαραμίζεσαι από το ένα αποστειρωμένο κλουβί στο άλλο για να υπηρετείς μια οικονομία του χρήματος φτιαχτή, ψεύτικη και εντελώς παρανοϊκή, αφού στηρίζεται στη θεωρία μιας συνεχούς ανάπτυξης, η οποία είναι φύση αδύνατον να υπάρξει. Ή νιώθεις, εν τέλει, ελεύθερος ή νιώθεις εργαζόμενος και άνεργος. Αυτό είναι το πρακτικό και το συγκεκριμένο.

Αλλά, βέβαια, η ελευθερία είναι δύσκολη και έχει σπουδαίο τίμημα. Γι αυτό οι περισσότεροι την προτιμούν στη θεωρία, στην ασάφεια και στη φιλοσοφία.

http://yiannismakridakis.gr/